Restrukturyzację firmy, opierając się na literaturze przedmiotu, najłatwiej przedstawić jako proces zbiorczych działań w sferze kapitałowej, zarządczej (organizacyjnej), czy po stronie aktywów firmy, których celem jest zwiększenie efektywności, optymalizacja sposobu wykorzystania posiadanych zasobów przedsiębiorstwa, czy poprawa pozycji podmiotu na konkurencyjnym rynku.

Procedura zmierzająca do uniknięcia ogłoszenia upadłości wiąże się m.in. ze znalezieniem przyczyn kryzysu ekonomicznego przedsiębiorstwa, ich eliminacją, poprawą relacji z wierzycielami, czy kontrahentami. Występuje też możliwość poprawy płynności finansowej w przyszłości na skutek pozyskania dodatkowych źródeł finansowania. Skorzystanie z powyższych aspektów restrukturyzacji możliwe jest na skutek czterech postępowań restrukturyzacyjnych. Procedury te są regulowane przez ustawę prawo restrukturyzacyjne i dzięki nim dłużnik może zyskać m.in. ochronę przed egzekucją komorniczą.

Wybór właściwego postępowania zależny jest jednak od kilku czynników. Podstawową kwestią zdaje się być ocena własnych możliwości wprowadzenia zmian w przyszłości w kontekście aktualnego stanu przedsiębiorstwa. Jeśli kadra zarządzająca dysponuje wystarczającym potencjałem i wiedzą, to właściwym postępowaniem będzie to, w którym przedsiębiorca nie utraci zarządu własnego nad majątkiem lub zostanie on ograniczony. Firmy w poważniejszych tarapatach powinny jednak korzystać z bardziej złożonego postępowania sanacyjnego, w którym istotną rolę odgrywa zarządca. Przy wyborze procedury istotna jest też obecna kondycja ekonomiczna firmy, relacje z wierzycielami, czy ilość wierzytelności spornych.

Cel restrukturyzacji firmy

Główne założenie, które przyświeca restrukturyzacji firmy, to uniknięcie ogłoszenia upadłości na skutek zawarcia układu z wierzycielami lub, jeśli to konieczne, przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Zasada ta wynika wprost z przepisów prawa restrukturyzacyjnego stwarzających ramy prawne dla przedsiębiorstw, które muszą sobie radzić z problemem utraty płynności finansowej.

W jaki sposób firma na skutek restrukturyzacji może się uchronić przed upadłością?

Po pierwsze, restrukturyzacja firmy chroni przed agresywnymi działaniami ze strony wierzycieli – istnieje możliwość wstrzymania postępowań egzekucyjnych, czy uchylenia zajęcia rachunku bankowego. Po drugie, przedsiębiorstwo zyskuje czas niezbędny do wprowadzenia zmian m.in. w zakresie operacyjnym przedsiębiorstwa, odbudowania zaufania u kontrahentów i poprawę relacji, optymalizacji zadłużenia, czy zatrudnienia. Po trzecie, restrukturyzowana firma ma możliwość pozyskania dodatkowych źródeł finansowania w ramach tzw. pomocy publicznej.

Restrukturyzacja zagrożonego niewypłacalnością lub niewypłacalnego przedsiębiorstwa powinna też być w sferze zainteresowania wierzycieli. Wykonanie zawartego i zatwierdzonego układu pozwala im na odzyskanie znacznej części ich należności. Ogłoszenie upadłości likwidacyjnej z reguły oznacza zwrot długu przez upadłego na poziomie ledwie paru procent.

Sam ustawodawca wskazywał, że prawo restrukturyzacyjne ma opierać się na założeniu ochrony wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa i poszanowaniu praw wierzycieli. W celu realizacji powyższej zasady konieczne było sformułowanie regulacji opierających się m.in. na:

  • zapewnieniu dłużnikom i kontrahentom instrumentów prawnych umożliwiających restrukturyzację przy ochronie praw wierzycieli;
  • oddzieleniu restrukturyzacji od upadłości w celu wyzbycia się negatywnych skojarzeń uczestników rynku gospodarczego;
  • zwiększeniu uprawnień aktywnych wierzycieli;
  • zapewnieniu szybkości i efektywności postępowania.

Postępowania na gruncie prawa restrukturyzacyjnego

Przeprowadzenie restrukturyzacji jest możliwe w ramach czterech postępowań – jednego pozasądowego i trzech sądowych:

  • postępowanie o zatwierdzenie układu – postępowanie pozasądowe prowadzone przed doradcę restrukturyzacyjnego, a układ ostatecznie jest zatwierdzany (lub nie) przez sąd;
  • przyspieszone postępowanie układowe – umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie;
  • postępowanie układowe – umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności;
  • postępowanie sanacyjne (najbardziej złożone) – umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności.

 

Wybór właściwego postępowania zależy od sytuacji przedsiębiorstwa.

Przykładowa charakterystyka postępowań restrukturyzacyjnych

Postępowanie o zatwierdzenie układu
  1. zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym
  2. wyznaczenie dnia układowego
  3. przygotowanie spisu wierzycieli przez nadzorcę układu (doradcę restrukturyzacyjnego)
  4. przygotowanie propozycji układowych
  5. głosowanie nad propozycjami – zbieranie głosów od wierzycieli
  6. przyjęcie układu przez wierzycieli mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem wiąże się ze złożeniem wniosku do sądu
  7. rozpoznanie wniosku i zatwierdzenie układu przez sąd
Przyspieszone postępowanie układowe
  1. sporządzenie wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego wraz z pozostałymi dokumentami i złożenie go do sądu
  2. weryfikacja wniosku przez sąd i otwarcie przyspieszonego postępowania układowego
  3. czynności po otwarciu postępowania:
    1. sporządzenie ponownie spisu wierzytelności przez nadzorcę sądowego
    2. wnoszenie zastrzeżeń co do spisu
    3. zwołanie zgromadzenie wierzycieli przez sąd w celu głosowania nad układem
  4. postanowienie sądu o zatwierdzenie układu
  5. w momencie uprawomocnienia się układu nadzorca sądowy zostaje nadzorcą wykonania układu i nadzoruje wykonywanie układu
  6. wykonanie ustaleń wynikających z układu
  7. zakończenie postępowania.
Postępowanie układowe
  1. przygotowanie wniosku o otwarcie postępowania układowego wraz z pozostałymi dokumentami i złożenie go do sądu
  2. rozpoznanie wniosku przez sąd z możliwością zabezpieczenia majątku przez sąd
  3. postanowienie o otwarciu postępowania układowego
  4. czynności po otwarciu postępowania układowego:
    1. sporządzenie spisu wierzytelności przez nadzorcę sądowego
    2. możliwość wniesienia sprzeciwu co do spisu
    3. zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem
    4. głosowanie nad układem
  5. zatwierdzenie układu przez sąd
  6. w momencie uprawomocnienia się układu nadzorca sądowy staje się nadzorcą układu
  7. wykonanie układu
  8. zakończenie postępowania
Postępowanie sanacyjne
  1. opracowanie wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego i złożenie go do sądu. Możliwość złożenia również wniosku o zabezpieczenie majątku
  2. uwzględnienie wniosku przez sąd i otwarcie postępowania
  3. czynności po otwarciu postępowania sanacyjnego
    1. sporządzenie spisu inwentarza z oszacowaniem, planu restrukturyzacyjnego i spisu wierzytelności przez zarządcę
    2. możliwość wnoszenia sprzeciwów co do listy wierzytelności
    3. zatwierdzenie planu restrukturyzacyjnego przez sędziego-komisarza
    4. realizacja planu restrukturyzacyjnego przez zarządcę
    5. zatwierdzenie spisu wierzytelności
  4. wyznaczenie terminu zgromadzenia wierzycieli – do 12 miesięcy od dnia otwarcia postępowania sanacyjnego
  5. głosowanie nad układem
  6. uprawomocnienie się postanowienia o zatwierdzeniu układu i odzyskanie prawa do zarządu majątkiem przez dłużnika
  7. w momencie uprawomocnienia się postanowienia, zarządca co 3 miesiące składa sprawozdania do sądu o wykonaniu planu restrukturyzacyjnego

Dowiedz się więcej na temat tego, w jakim celu restrukturyzować firmę

Dla kogo restrukturyzacja firmy?

Zdolność restrukturyzacyjną posiadają przedsiębiorstwa (osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz tzw. ułomne osoby prawne), a także spółki z o.o. i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej, wspólnicy spółek handlowych ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia majątkiem prywatnym, a także wspólnicy spółki partnerskiej.

Przesłanką otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego jest niewypłacalność dłużnika lub zagrożenie niewypłacalnością.

Szukasz pomocy w zakresie restrukturyzacji firmy?

Zobacz jak możemy pomóc!